Amazon'da yağmur dönüyor, büyük ağaçların dönüşü gecikebilir
Neden önemli? Panellerin kaldırılmasıyla yağmur yeniden toprağa ulaşıyor. Ancak uzmanlara göre kaybolan büyük ağaçların yeniden yetişmesi onlarca, hatta yüzlerce yıl sürebilir.
17 Kasım 2026 20:12 · 1 dk okuma

Brezilya'nın Pará eyaletindeki Caxiuanã Ulusal Ormanı'nda 2001'de başlatılan Esecaflor projesi kapsamında, yaklaşık 10 bin metrekarelik bir alanda yapay kuraklık oluşturuldu. Bilim insanları, deneyle Amazon ağaçlarının uzun süreli susuzluğa nasıl tepki verdiğini araştırdı.
Araştırmacılar, ağaçların altına yerleştirdikleri 6 bin şeffaf plastik panelle yağmur suyunun yaklaşık yüzde 50'sini topraktan uzaklaştırdı. Aynı büyüklükteki başka bir alan ise karşılaştırma için doğal koşullarında bırakıldı.
Deneyin ilk üç yılında büyük bir değişiklik gözlenmedi. Beşinci yıldan itibaren özellikle büyük ağaçlar ölmeye başladı; sekizinci yılın sonunda ormandaki toplam bitkisel kütlenin yaklaşık yüzde 40'ı kayboldu.
İlerleyen yıllarda kayıp yüzde 50'ye yaklaşırken büyük ağaçların azalması su rekabetini düşürdü ve daha küçük ağaçlar büyümeyi sürdürdü. Orman böylece daha kısa ve seyrek ağaçlardan oluşan farklı bir yapıya dönüştü.
Araştırmacılar, Kasım 2024'te panelleri kaldırarak 23 yıl süren yapay kuraklık uygulamasını sona erdirdi. Yağmur suyu yeniden toprağa ulaşmaya başlarken bilim insanları ormanın toparlanma sürecini incelemeye geçti.
Deney, Amazon ormanlarının uzun süreli kuraklıkta tamamen yok olmak yerine farklı bir yapıya dönüşebileceğini gösterdi. Ancak büyük ağaçların kaybı ormanın karbon depolama kapasitesini de önemli ölçüde azalttı.
Uzmanlara göre kaybolan büyük ağaçların yeniden yetişmesi onlarca, hatta yüzlerce yıl sürebilir. Yağışların normale dönmesi, ormanın kısa sürede eski hâline kavuşacağı anlamına gelmiyor.
Bu konuda
- Rüzgar telefonu gerçek görüşme sağlamıyor, duygulara alan açıyor
- Equinor'da saldırı tespit edildi, doğal gaz üretimi etkilenmedi
- Peru turundaki ikinci olayda Papa’nın sağlık durumu açıklanmadı
- ABD mesajında İran donanmasının operasyonları da öne çıktı
- Şam'daki forumda Suriye-AB iş birliğinin kapsamı geniş tutuldu
- Merz’in koalisyondaki etkisine ilişkin ankette yüzde 62’lik görüş

