İçeriğe geç
Kaçırmayın · 20 Kasım 2026 Cuma

Fındıkta 115 liralık fark üreticinin gelirini belirliyor

Günün manşetleri arasında yer almayan fındık haberi, üreticinin ürününü hangi fiyattan satabildiği ve kamu alımının bu tabloda ne kadar etkili olduğu sorusunu gündeme getiriyor. Serbest piyasa ile TMO fiyatı arasındaki fark, tek başına bile bu konunun neden gözden kaçmaması gerektiğini gösteriyor.

Fındığın kilogram fiyatı serbest piyasada 135 liraya kadar gerilerken Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı alım fiyatı 250-255 lira. Bu iki rakam arasındaki fark, TMO fiyatının alt sınırı esas alındığında 115 liraya ulaşıyor. Burada yalnızca piyasa fiyatlarının farklılığından değil, üreticinin elindeki ürünü hangi bedelle satabildiğinden söz ediyoruz.

Haberde üreticilerin TMO’dan elde kalan fındığın tamamını almasını ve alım fiyatını 300 liraya yükseltmesini istediği aktarılıyor. Bu talep, üreticilerin mevcut alım uygulamasını ve serbest piyasadaki fiyatı yeterli bulmadığını ortaya koyuyor. TMO’nun bu dönem yaklaşık 200 bin ton kabuklu fındık aldığı bilgisi de tartışmanın ölçeğini gösteriyor; ancak haberde elde kalan miktar belirtilmiyor.

Fiyat farkının önemi, fındığın üreticinin gelirine doğrudan temas etmesinde. Ürün serbest piyasada 135 liraya kadar gerilerken daha yüksek açıklanmış bir kamu alım fiyatının bulunması, üreticinin bu fiyatlardan ne ölçüde yararlanabildiği sorusunu doğuruyor. Haberdeki üretici talebi de tam bu noktaya işaret ediyor: TMO’nun yalnızca şimdiye kadar aldığı miktarla değil, geride kalan ürünle ve fiyatla ilgili tutumu tartışılıyor.

Öte yandan Rekabet Kurumu’nun yedi şirketin fındık alım fiyatlarını birlikte belirleyip belirlemediğini araştırması, meselenin yalnızca kamu alım politikasıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Soruşturmada şirketlerin fiyatları baskılayarak üreticileri ürünü düşük bedelle satmaya zorlayıp zorlamadığı da inceleniyor. Bunlar, sonuçlanmış bulgular değil, araştırılan iddialar; bu nedenle soruşturmanın varlığı tek başına fiyatların birlikte belirlendiğini kanıtlamıyor.

Haberde Fındık-Sen Başkanı Kutsi Yaşar, kamu alım politikasında değişiklik olmadan soruşturmanın piyasadaki sorunları çözmeyeceği görüşünü dile getiriyor. Bu değerlendirme, iki ayrı başlığın birlikte izlenmesi gerektiğini anlatıyor: Şirketlerin fiyat davranışlarına ilişkin incelemenin sonucu ve TMO’nun üreticilerin talebine nasıl karşılık vereceği. Birindeki gelişme, diğerinin önemini ortadan kaldırmıyor.

Fındık haberini sıradan bir piyasa notu gibi geçmemek için gereken neden burada: Serbest piyasa fiyatı, açıklanan TMO alım fiyatının belirgin biçimde altında; üreticiler daha kapsamlı alım ve daha yüksek fiyat istiyor; Rekabet Kurumu ise yedi şirket hakkında inceleme yürütüyor. Bu üç olgu, üreticinin gelirini ve alım sürecinin nasıl işleyeceğini ilgilendiren somut bir tablo kuruyor. Sonucu henüz açıklanmayan soruşturmayı kesin hüküm saymadan, kamu alımının kapsamını ve fiyat farkını yakından izlemek gerekiyor.

Bu köşe, Gözden Kaçanlar yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

Gözden Kaçanlar Muhabir.App platformu üyesidir.